Wie zaken wilde doen in China was tot voor kort aangewezen op een joint venture met een Chinees bedrijf. Maar daaraan zitten nogal wat haken en ogen, zoals het huidige conflict tussen Danone en Wahaha duidelijk maakt.

Het is hommeles tussen Danone en zijn Chinese partner Wahaha. Danone beschuldigt de producent van thee, gebotteld water en vruchtensappen ervan, om buiten de overeenkomst om eigen producten op de markt te brengen onder het Wahaha-merk. Iets dat volgens de overeenkomst verboden is.

De Fransen claimen 25 miljoen euro per maand mis te lopen, maar de zaak is niet zo simpel. De Chinezen stellen dat de overeenkomst niet rechtsgeldig is, omdat het stempel van het Chinese trademark office ontbreekt. De relatie is inmiddels zo verziekt dat de twee partijen, na twaalf jaar samenwerking, aan het zoeken zijn naar mogelijkheden om de coöperatie te beëindigen.

Beide bedrijven hebben financieel adviseurs in de arm genomen om een verkoop te onderzoeken.

Toen Danone twaalf jaar geleden een partner zocht voor de Chinese markt, was het voor buitenlandse bedrijven nog verplicht om een joint venture aan te gaan. En in theorie was het een win-winsituatie.

De buitenlandse partner verschafte kapitaal, kennis, toegang tot buitenlandse markten en nieuwe banen. De Chinese partij leverde goedkope arbeidskrachten, kennis van lokale wetgeving en toegang tot een toen nog onbeduidende binnenlandse markt, maar wel één met een enorm potentieel.

De problemen tussen Wahaha en Danone kwamen ongeveer twee jaar geleden naar boven. Zij zijn een schoolvoorbeeld van hoe het mis kan gaan tussen een Westers bedrijf en zijn Chinese partner. Maar de problemen tussen de twee partijen staan niet op zich.

Volgens Joris Willems, China-expert bij advocatenkantoor DLA Piper, klinkt de aard van het conflict typisch Chinees. "Dat soort dingen hoor je vaker. Chinezen kunnen heel formalistisch zijn. Staat er bijvoorbeeld op één contract geen stempel, dan is het hele document niet rechtsgeldig. Het feit dat Wahaha nu pas met het trademark office op de proppen komt, betekent dat het bedrijf onder het contract uit wil."

Willems kent wel meer horrorverhalen over joint ventures die mislopen: "Van ondernemingen die overdag voor hun partner produceren en 's nachts voor zichzelf. Of bedrijven die allemaal familieleden benoemen en heel hoge salarissen uitbetalen." "De meeste problemen waar ik van gehoord heb, betreffen bedrijven die hun partner niet goed gekozen hebben. Het is juist in China heel belangrijk om elkaar goed te leren kennen. Voor Chinezen telt een relatie echt, het is misschien nog wel belangrijker dan een contract."

"Het rechtssysteem is nog in ontwikkeling is en biedt niet altijd veel houvast. Het is heel moeilijk om je gelijk te krijgen voor de rechter, ook al heb je alles goed dichtgetimmerd met contracten", aldus Willems. Dat onderschrijft Annete Nijs, directeur van het Europe China business institute aan Nyenrode. "In het westen heerst het idee dat als een contract waterdicht is, er weinig kan gebeuren. Maar dat is in China niet echt het geval. Wetten veranderen snel en er is een zeer fluïde en grijze wetgeving. En zelfs al krijg je gelijk, dan kost het de verliezende partij ook niet zoveel geld."

Goed voorbeeld daarvan is het geval Starbucks. De Amerikaanse koffieketen won in 2006 een rechtzaak tegen 'copycat' Xingbake. Xingbake, dat vertaald Starbucks betekent, had het logo en de naam in China geregistreerd voordat Starbucks dat had gedaan. Vervolgens opende de imitator eigen winkels die niet van Starbucks te onderscheiden waren. Na een slepende rechtszaak die twee jaar duurde, werd Starbucks in het gelijk gesteld. Xingbake moest de Amerikaanse koffieketen een schadevergoeding van 62.500 dollar betalen, een schijntje.  

Volgens Nijs is het daarom als bedrijf van belang om niet alleen een goede relatie op te bouwen met de partner, maar om ook de lokale overheid aan jouw kant te krijgen. "Zorg dat je een driehoek bouwt, dan leidt de partner gezichtsverlies als die je flest." (Bron: Laura Wal burg Z24)